Khi hai vợ chồng đã đi đến quyết định dừng lại ở số con hiện tại và tìm kiếm một giải pháp tránh thai trọn đời, thì việc quyết nên nên triệt sản nam hay nữ luôn là chủ đề khiến nhiều gia đình trăn trở. Giữa vô vàn thông tin trên mạng, việc so sánh tính hiệu quả, mức độ an toàn cũng như chi phí và tâm lý giữa thắt ống dẫn tinh ở nam và thắt ống dẫn trứng ở nữ là điều vô cùng cần thiết. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng phân tích chi tiết từng phương pháp để giúp bạn cân nhắc xem triệt sản nam hay nữ thì tốt hơn cho chính gia đình mình nhé.

Tìm hiểu về phương pháp triệt sản là gì?

Triệt sản là phương pháp tránh thai vĩnh viễn bằng cách can thiệp ngoại khoa để ngăn chặn không cho trứng và tinh trùng gặp nhau. Đây được coi là “trạm dừng chân” cuối cùng dành cho những ai đã chắc chắn 100% về kế hoạch gia đình và không còn mong muốn sinh thêm con trong tương lai. Hiện nay, y học có 2 hình thức triệt sản là triệt sản nam và triệt sản nữ, cụ thể như sau:

Triệt sản nam – Thắt ống dẫn tinh là gì?

Thắt ống dẫn tinh (vasectomy) là một thủ thuật nhỏ dành cho nam giới nhằm mục đích ngăn chặn tinh trùng xâm nhập vào tinh dịch khi xuất tinh. Về mặt cơ chế, bác sĩ sẽ thực hiện cắt hoặc chặn hai ống dẫn tinh, nơi vận chuyển tinh trùng từ tinh hoàn ra ngoài.

Cần lưu ý rõ ràng rằng thủ thuật này hoàn toàn không cắt bỏ tinh hoàn hay đụng chạm đến bộ phận sản xuất hormone. Sau khi làm xong, tinh dịch vẫn được xuất ra bình thường khi quan hệ, chỉ là trong đó không còn tinh trùng. Đồng thời, lượng hormone nam testosterone vẫn được cơ thể sản xuất hoàn toàn tự nhiên, không làm giảm ham muốn hay “bản lĩnh” của phái mạnh như nhiều người vẫn lầm tưởng.

Quy trình cơ bản

– Gây tê: Bác sĩ tiến hành gây tê tại chỗ ở vùng da bìu, giúp nam giới hoàn toàn không đau đớn trong suốt quá trình thực hiện.

– Tiếp cận ống dẫn tinh: Tạo một hoặc hai lỗ mổ rất nhỏ hoặc dùng phương pháp không dùng dao mổ trên da bìu để bộc lộ ống dẫn tinh.

– Cắt/chặn: Ống dẫn tinh được cắt một đoạn nhỏ, sau đó cột hoặc đốt điện hai đầu để ngăn đường đi của tinh trùng.

– Theo dõi sau thủ thuật: Nghỉ ngơi tại chỗ khoảng 30–60 phút là có thể về nhà ngay trong ngày mà không cần nằm viện.

Triệt sản nữ – Thắt ống dẫn trứng là gì?

Triệt sản nữ thắt ống dẫn trứng là phương pháp can thiệp ngoại khoa nhằm ngăn chặn đường đi của trứng từ buồng trứng vào tử cung, khiến tinh trùng không thể gặp trứng để thụ tinh. Về cơ chế, bác sĩ sẽ tiến hành kẹp, cắt, đốt hoặc thắt hai ống dẫn trứng (vòi tử cung). Khi đường ống này bị chặn, trứng khi phóng ra sẽ tự phân hủy và hấp thu vào cơ thể, còn tinh trùng từ ngoài vào sẽ bị chặn lại.

Phương pháp này hoàn toàn không phải là cắt bỏ buồng trứng hay tử cung. Do đó, chu kỳ kinh nguyệt của chị em vẫn diễn ra hoàn toàn bình thường và không gây ra tình trạng mãn kinh sớm hay suy giảm nội tiết tố nữ.

Các cách thực hiện hiện hành

– Nội soi ổ bụng: Bác sĩ rạch một hoặc hai vết mổ rất nhỏ ở vùng bụng thường ngay dưới rốn để đưa ống nội soi và dụng cụ vào thắt/cắt ống dẫn trứng. Đây là phương pháp phổ biến, ít xâm lấn và hồi phục nhanh.

– Qua đường bụng: Tạo một vết mổ nhỏ ở bụng dưới để tiếp cận trực tiếp vòi trứng. Thường được áp dụng cho phụ nữ vừa mới sinh con xong qua đường âm đạo.

– Thực hiện cùng thời điểm với một số phẫu thuật sản khoa khi phù hợp: Rất nhiều chị em chọn kết hợp thắt ống dẫn trứng ngay trong lúc thực hiện phẫu thuật bắt con (mổ đẻ) hoặc phẫu thuật phụ khoa khác để tránh phải trải qua hai lần lên bàn mổ.

Phương pháp triệt sản nào hiệu quả tránh thai cao hơn?

Khi đã tính đến chuyện triệt sản, điều mà hầu hết các cặp đôi quan tâm hàng đầu chính là liệu làm xong rồi có vô tình “vỡ kế hoạch” hay không? Xét trên bình diện chung, cả hai phương pháp đều nằm trong nhóm biện pháp ngừa thai vĩnh viễn có độ tin cậy cao nhất hiện nay. Nhưng nếu đưa lên bàn cân so sánh bằng những con số thực tế, thắt ống dẫn tinh ở phái mạnh vẫn nhỉnh hơn một chút về độ “chắc ăn”, bởi vì:

Tỷ lệ thất bại của thắt ống dẫn tinh

Trái với nỗi lo của nhiều người, thắt ống dẫn tinh mang lại sự an tâm gần như tuyệt đối. Tỷ lệ thất bại thực tế của thủ thuật này chỉ khoảng 0,15% trong năm đầu tiên sử dụng. Nghĩa là trong khoảng 1.000 quý ông thực hiện, chưa đến 2 trường hợp gặp phải sự cố ngoài ý muốn. Đây là một con số cực kỳ ấn tượng, giúp các cặp đôi hoàn toàn giải tỏa tâm lý lo âu mỗi khi gần gũi.

Tỷ lệ thất bại của thắt ống dẫn trứng

Ở chiều ngược lại, thắt ống dẫn trứng ở nữ giới cũng sở hữu khả năng bảo vệ rất tốt, nhưng xác suất rủi ro lại cao hơn một chút. Tỷ lệ thất bại trong năm đầu rơi vào khoảng 0,5%, tương đương 5 trên 1.000 phụ nữ vẫn có thể mang thai. Sự chênh lệch này đến từ chính sự phức tạp trong hệ sinh sản của nữ giới, khi vòi trứng có khả năng tự phục hồi hoặc nối lại tự nhiên cao hơn so với ống dẫn tinh của nam.

Sở dĩ vẫn tồn tại một tỷ lệ thất bại nhỏ là do cơ chế tự lành vết thương kỳ diệu của cơ thể, hoặc do kỹ thuật thực hiện chưa thật sự hoàn hảo. Đặc biệt đối với nam giới, ngay sau khi làm thủ thuật, tinh trùng vẫn còn lưu lại ở đoạn trên của ống dẫn tinh. Nếu chủ quan “thả tự do” ngay mà bỏ qua bước xét nghiệm kiểm tra lại tinh dịch, nguy cơ mang thai ngoài ý muốn trong vài tháng đầu là hoàn toàn có thể xảy ra.

Triệt sản nam hay triệt sản nữ an toàn hơn?

An toàn luôn là rào cản tâm lý lớn nhất khiến nhiều vợ chồng chần chừ trước quyết định triệt sản. Dù cả hai phương pháp đều là những thủ thuật y khoa được kiểm chứng qua nhiều thập kỷ, nhưng nếu đặt lên bàn cân về mức độ rủi ro, thắt ống dẫn tinh ở phái mạnh lại chiếm ưu thế tuyệt đối nhờ tính chất nhẹ nhàng và ít xâm lấn.

Vậy vì sao thắt ống dẫn tinh ở nam giới lại ít rủi ro hơn? Khác biệt lớn nhất nằm ở chính cấu tạo sinh học. Cấu quan sinh sản của nam giới nằm hầu như bên ngoài, giúp việc can thiệp trở nên đơn giản hơn rất nhiều:

– Mức độ can thiệp cực kỳ nhỏ: Bác sĩ chỉ cần tạo một điểm tiếp cận rất nhỏ trên da bìu, thời gian thực hiện chỉ mất khoảng 15–20 phút.

– Không phải đụng chạm ổ bụng: Tiểu phẫu hoàn toàn diễn ra bên ngoài, không xâm lấn hay làm xáo trộn các cơ quan nội tạng.

– Chỉ cần gây tê tại chỗ: Nam giới hoàn toàn tỉnh táo, không phải trải qua quá trình gây mê toàn thân vốn ẩn chứa nhiều nguy cơ dị ứng hay tác dụng phụ của thuốc.

– Hồi phục nhanh chóng: Chỉ cần nghỉ ngơi tại chỗ khoảng 30-60 phút là có thể tự đi về nhà, sinh hoạt nhẹ nhàng lại sau 1–2 ngày.

Chính vì những lý do này, giới chuyên môn đều thống nhất nhận định rằng thắt ống dẫn tinh cho nam giới là phương pháp an toàn hơn, ít biến chứng hơn hẳn so với việc thắt ống dẫn trứng ở nữ giới.

Những phiền toái có thể gặp sau khi nam giới triệt sản

Tuy nhiên, dù được đánh giá là rất an toàn, tiểu phẫu ở phái mạnh vẫn có thể để lại một vài phản ứng nhẹ sau khi hết thuốc tê:

– Sưng bầm nhẹ: Vùng da bìu có thể hơi sưng tấy hoặc bầm tím trong vài ngày đầu. Đây là phản ứng lành tính của cơ thể và sẽ tự biến mất.

– Chảy máu hoặc tụ máu: Nếu vận động mạnh, đi lại quá sớm hoặc mang vác nặng ngay sau thủ thuật, vùng vết mổ có thể bị chảy máu nhẹ dưới da.

– Nhiễm trùng vết mổ: Rủi ro này rất thấp nhưng vẫn có thể xảy ra nếu việc chăm sóc, vệ sinh vết thương tại nhà không đảm bảo đúng hướng dẫn.

– Cảm giác đau âm ỉ kéo dài: Một số ít trường hợp hiếm hoi có thể gặp hội chứng đau mạn tính sau thắt ống dẫn tinh. Dù tỉ lệ rất nhỏ, bác sĩ vẫn sẽ tư vấn kỹ cho bạn trước khi tiến hành.

Những rủi ro tiềm ẩn khi nữ giới triệt sản

Không đơn thuần là tiểu phẫu ngoài da, thắt ống dẫn trứng ở nữ giới là một cuộc phẫu thuật xâm lấn ổ bụng thực sự, đòi hỏi quy trình phức tạp hơn, vì thế cũng sẽ dễ dẫn đến những rủi ro như:

– Chảy máu trong ổ bụng: Do phải can thiệp sâu bên trong, nguy cơ chảy máu tại vết cắt vòi trứng hoặc chảy máu trong khoang bụng là điều bác sĩ luôn phải kiểm soát chặt chẽ.

– Biến chứng từ khâu gây mê và phẫu thuật: Chị em thường phải trải qua gây mê toàn thân hoặc gây tê tủy sống. Ngoài ra, việc đưa dụng cụ vào ổ bụng cũng tiềm ẩn rủi ro nhỏ làm tổn thương các cơ quan lân cận như ruột, bàng quang hay mạch máu.

– Phản ứng nhiễm trùng: Nguy cơ nhiễm trùng vết mổ ở bụng hoặc nhiễm trùng sâu trong vùng chậu cao hơn so với vết mổ ngoài da của nam giới.

– Nguy hiểm từ thai ngoài tử cung nếu “vỡ kế hoạch”: Trong trường hợp hy hữu triệt sản thất bại và người phụ nữ thụ thai, vòi trứng bị chặn sẽ khiến phôi thai không thể xuống tử cung. Điều này dẫn đến nguy cơ cao bị thai ngoài tử cung, một tình trạng cấp cứu sản khoa cực kỳ nguy hiểm nếu không được phát hiện kịp thời.

Vậy triệt sản nam hay nữ thì tốt hơn?

Khi chọn triệt sản, rất nhiều cặp vợ chồng rơi vào băn khoăn không biết triệt sản nam hay nữ thì tốt hơn. Xét trên khía cạnh y khoa và sự an toàn cho sức khỏe, với một cặp đôi đã chắc chắn không muốn có thêm con và cả hai đều có sức khỏe bình thường, thắt ống dẫn tinh thường là lựa chọn tối ưu hơn. Phương pháp này vượt trội về mức độ ít xâm lấn, thời gian thực hiện nhanh chóng, chi phí thấp và quá trình hồi phục nhẹ nhàng hơn rất nhiều cho người chồng.

Tuy vậy, chúng ta không nên đưa ra khẳng định phiến diện rằng “triệt sản nam luôn tốt hơn triệt sản nữ”, bởi quyết định y khoa luôn cần sự đồng thuận và phù hợp với thực tế đời sống của hai người. Ví dụ như:

Khi nào triệt sản nam là hợp lý?

Phái mạnh chủ động gánh vác trách nhiệm triệt sản sẽ là giải pháp tối ưu khi đáp ứng các điều kiện sau:

– Cả hai đã hoàn toàn chắc chắn dừng lại: Hai vợ chồng đã đủ số con mong muốn, tâm lý vững vàng, không còn lăn tăn về kế hoạch sinh thêm và không chịu áp lực từ bất kỳ ai.

– Người chồng có tâm lý thoải mái: Nam giới hiểu rõ đây là biện pháp tránh thai vĩnh viễn, tự nguyện thực hiện và giải tỏa được tâm lý lo ngại về “phong độ” hay sức khỏe nam giới.

– Người vợ không có chỉ định phẫu thuật khác: Chị em sinh thường khỏe mạnh, không có lịch phẫu thuật phụ khoa hay mổ lấy thai đi kèm.

– Ưu tiên phương pháp ít xâm lấn: Gia đình mong muốn một thủ thuật nhẹ nhàng, hồi phục nhanh, ít đau đớn và tiết kiệm chi phí hơn.

– Sẵn sàng tuân thủ thời gian chờ: Cả hai vui vẻ chấp nhận việc tiếp tục dùng bao cao su trong 2–3 tháng đầu hoặc sau khoảng 20 lần xuất tinh cho đến khi có kết quả xét nghiệm tinh dịch đồ xác nhận hoàn toàn không còn tinh trùng.

Khi nào triệt sản nữ là hợp lý?

Dù quy trình phức tạp hơn, triệt sản nữ vẫn là lựa chọn hoàn toàn phù hợp và thuận tiện trong các trường hợp:

– Kết hợp cùng ca phẫu thuật sản khoa: Người vợ đã có chỉ định sinh mổ hoặc chuẩn bị thực hiện một phẫu thuật phụ khoa khác. Việc thắt ống dẫn trứng lúc này giúp tận dụng luôn một lần lên bàn mổ, không phát sinh thêm ca can thiệp riêng biệt.

– Triệt sản nam không phải là lựa chọn khả thi: Người chồng có chống chỉ định y khoa như bệnh lý vùng bìu, rối loạn đông máu, gặp rào cản tâm lý quá lớn hoặc kiên quyết không đồng ý thực hiện.

– Người phụ nữ hoàn toàn chủ động: Chị em tự nguyện, mong muốn tự mình kiểm soát khả năng sinh sản để cảm thấy yên tâm nhất.

– Đã cân nhắc kỹ với các giải pháp khác: Người vợ đã được tư vấn rõ về tính chất vĩnh viễn không thể đảo ngược, đồng thời đã so sánh với các biện pháp tránh thai dài hạn có thể khôi phục như đặt vòng hay cấy que nhưng vẫn ưu tiên giải pháp phẫu thuật trọn đời.

Hy vọng những thông tin phân tích chuyên sâu của Shopkiss đã giúp bạn giải đáp được thắc mắc triệt sản nam hay nữ thì tốt hơn để đưa ra quyết định phù hợp nhất cho tổ ấm của mình. Việc lựa chọn phương pháp nào không chỉ dựa trên góc độ y khoa mà còn cần sự thấu hiểu, sẻ chia và đồng thuận từ cả hai phía. Nếu cả hai đã sẵn sàng, hãy đến các cơ sở y tế uy tín để nhận sự tư vấn trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa trước khi thực hiện nhé.