Ngày nay, việc quan hệ với người nhiễm HPV thực ra không phải là dấu chấm hết cho một mối quan hệ, cũng không đáng sợ đến mức biến cuộc sống của bạn thành tấn bi kịch nếu bạn có đủ kiến thức. Bài viết này, dưới góc nhìn của một người đồng hành, tôi sẽ bóc tách tất cả những góc khuất, những con số và những điều thầm kín nhất về chủ đề này để bạn trút bỏ được gánh nặng tâm lý.

HPV là gì và lây qua đường nào?

Trước khi nhảy dựng lên vì lo lắng, chúng ta cần phải hiểu rõ “kẻ địch” là ai cái đã. Không thể cứ nghe đến ba chữ H-P-V là nghĩ ngay đến những điều tồi tệ nhất.

HPV là virus gì?

HPV là viết tắt của Human Papillomavirus, một nhóm gồm hơn 200 loại virus liên quan. Đây là loại nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục (STI) phổ biến đến mức y học thế giới thường đùa rằng, hầu như tất cả những ai có hoạt động tình dục đều sẽ nhiễm ít nhất một loại HPV nào đó trong đời, chỉ là họ có biết hay không mà thôi.

Không phải cứ nhiễm HPV là bạn sẽ bị ung thư hay mọc mụn cóc sinh dục. Trong số hơn 200 type đó, có khoảng 40 type virus lây nhiễm trực tiếp qua đường tình dục và ảnh hưởng đến cơ quan sinh dục, hậu môn, miệng và họng. Y học chia chúng thành hai nhóm rõ rệt:

– Nhóm nguy cơ thấp: Điển hình là type 6 và 11. Chúng không gây ung thư nhưng lại là thủ phạm của 90% các ca mụn cóc sinh dục và sùi mào gà. Tuy không chết người nhưng nó gây mất thẩm mỹ và cực kỳ khó chịu.

– Nhóm nguy cơ cao: Gồm khoảng 14 type, trong đó 16 và 18 là “hung thần” đích thực, chịu trách nhiệm cho phần lớn các ca ung thư cổ tử cung, ung thư hậu môn, dương vật và vòm họng.

HPV lây qua quan hệ tình dục như thế nào?

Nhiều người nghĩ cứ phải “vào trong” thì mới lây, nhưng cơ chế của HPV tinh vi hơn thế nhiều, cụ thể HPV có thể lây qua các hình thức sau:

– Quan hệ âm đạo: Đây là con đường phổ biến nhất. Sự cọ xát giữa dương vật và âm đạo tạo ra những vết xước siêu nhỏ, tạo điều kiện cho virus từ biểu mô người này xâm nhập vào người kia.

– Quan hệ hậu môn: Niêm mạc hậu môn mỏng và dễ tổn thương hơn âm đạo rất nhiều. Do đó, việc quan hệ qua đường hậu môn mà không có biện pháp bảo vệ có tỷ lệ lây nhiễm HPV cực kỳ cao cho cả nam và nữ.

– Quan hệ đường miệng: Oral sex cũng không hề an toàn tuyệt đối. Nếu bạn tình có virus ở vùng kín, việc dùng miệng, lưỡi tiếp xúc có thể đưa virus vào khoang miệng, họng, dẫn đến các tổn thương tại đây hoặc lâu dài là ung thư vòm họng.

– Tiếp xúc da kề da vùng sinh dục: Đây chính là lý do vì sao bao cao su không thể bảo vệ bạn 100%. Chỉ cần hai vùng da sinh dục, vùng bẹn, bìu cọ xát vào nhau, virus nằm trên những vùng da không được bao phủ vẫn có thể di cư sang “vật chủ mới”.

Quan hệ với người nhiễm HPV có chắc chắn bị lây không?

Khi biết đối tác dương tính với HPV, câu hỏi đầu tiên xuất hiện trong đầu chúng ta luôn là: “Thế là xong rồi, mình có bị lây không?”. Việc quan hệ với người nhiễm HPV có nguy cơ lây nhiễm rất cao, nhưng khoa học đã chứng minh rằng điều đó không có nghĩa là 100% bạn sẽ nhiễm virus ngay lập tức hoặc chắc chắn sẽ phát bệnh ra ngoài.

Mặc dù có nguy cơ lây, nhưng không phải lúc nào cũng phát bệnh đó là vì:

– Phơi nhiễm khác với nhiễm bệnh có biểu hiện: Bạn cần phân biệt giữa “phơi nhiễm” là tiếp xúc với virus và “nhiễm bệnh”. Khi bạn quan hệ, virus có thể bám vào da bạn, nhưng để nó thực sự chui vào sâu trong tế bào và nhân lên thì còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Nhiều người có virus xâm nhập nhưng cơ thể họ đã tự dọn sạch nó trước khi nó kịp làm loạn.

– Hệ miễn dịch có vai trò quan trọng: Khoảng 80-90% các ca nhiễm HPV được hệ miễn dịch tự nhiên của cơ thể tự đào thải trong vòng 1 đến 2 năm mà không cần bất kỳ sự can thiệp y tế nào. Một hệ miễn dịch khỏe mạnh chính là chiếc “khiên” tốt nhất ngăn virus phát tác.

– Type HPV quyết định nguy cơ dài hạn: Nếu bạn tình nhiễm type nguy cơ thấp, cơ thể bạn có thể tự xử lý êm đẹp. Nhưng nếu đó là type nguy cơ cao và tồn tại dai dẳng năm này qua năm khác, nguy cơ biến đổi tế bào dẫn đến ung thư mới thực sự đáng ngại.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ lây HPV

Bạn cần hiểu rằng, virus HPV không tự nhiên mạnh lên, chính những thói quen vô tình và sự chủ quan của chúng ta đã trải sẵn thảm đỏ để mời gọi chúng xâm nhập. Dưới đây là những yếu tố cốt lõi khiến hàng rào bảo vệ của bạn bè gãy trước sức tấn công của virus:

– Trận chiến không lá chắn: Nhiều người vẫn thích “yêu trần” để tìm cảm giác thật. Nhưng không dùng bao cao su nghĩa là bạn đã mở toang cánh cửa, cho phép các vi tổn thương trên niêm mạc tiếp xúc trực tiếp với tải lượng virus đậm đặc từ đối phương. Đi trận mà không mặc áo giáp thì tỷ lệ thương tổn là điều hiển nhiên.

– Vòng xoáy của việc có nhiều bạn tình: Sự cởi mở trong tình dục đi kèm với bài toán xác suất. Càng có nhiều đối tác, hoặc chọn yêu người có đời sống tình dục phức tạp, bạn càng tự đẩy mình vào mê cung của các tuýp HPV khác nhau. Lúc này, việc va phải một tuýp HPV nguy cơ cao chỉ còn là vấn đề thời gian.

– “Lao vào biển lửa” khi đối phương đang phát bệnh: Đây là sai lầm chí mạng. Khi bạn tình đang có nốt sùi mào gà nở rộ hoặc các vết loét, mật độ virus trên bề mặt da đang đạt đỉnh. Cố chấp ân ái lúc này dù qua đường nào thì gần như là một tấm vé chắc chắn để bạn “rước” virus về mình.

– Những vết xước vô hình tại vùng kín: Hàng rào da vùng kín bình thường vốn rất kiên cố. Nhưng nếu bạn vừa cạo lông gây trầy xước nhẹ hoặc đang bị viêm nhiễm, nấm ngứa… thì những vết rách siêu nhỏ này chính là “mạch ngầm” lý tưởng để virus HPV bám rễ và chui sâu vào trong.

– Khi chiếc “khiên đề kháng” bị lung lay: Hệ miễn dịch khỏe mạnh có thể tự đào thải 80% ca nhiễm HPV. Ngược lại, nếu bạn thường xuyên thức đêm, stress kéo dài, ăn uống qua loa hoặc có bệnh nền, cơ thể sẽ mất đi khả năng tự “dọn dẹp”, tạo cơ hội cho virus định cư lâu dài và làm loạn.

– Khói thuốc lá – Đồng minh giấu mặt của virus: Các chất độc trong thuốc lá làm tổn hại nghiêm trọng đến tế bào miễn dịch tại chỗ, đặc biệt là ở niêm mạc cổ tử cung. Hút thuốc không trực tiếp làm lây HPV, nhưng nó khiến cơ thể bất lực trong việc đuổi virus ra ngoài, nuôi dưỡng chúng tiến triển thành ung thư nhanh hơn.

Đã quan hệ với người nhiễm HPV thì cần làm gì?

Nếu bạn vừa phát hiện ra mình đã lỡ quan hệ tình dục với người bị nhiễm HPV, hãy hít một hơi thật sâu. Hoảng loạn không giúp bạn diệt được virus, nó chỉ làm bạn rụng tóc và mất ngủ thôi. Dưới đây là check-list những việc bạn cần làm một cách lý trí:

Ngay sau khi quan hệ

Không hoảng loạn: Hãy nhắc nhở bản thân rằng HPV không phải là HIV, không phải bệnh nan y vô phương cứu chữa ngay lập tức. Hàng triệu người ngoài kia đang sống chung với nó một cách bình thường.

– Tránh đổ lỗi hoặc kỳ thị: Đừng quay sang sỉ vả bạn tình là “lăng nhăng” hay “đổ đốn”. Như bạn đã biết, virus này có thể đã nằm trong người họ từ nhiều năm trước mà chính họ cũng không biết. Nhiễm HPV chỉ đơn giản là một tai nạn khi có hoạt động tình dục, không phải là thước đo đạo đức.

– Tạm tránh quan hệ nếu có mụn cóc hoặc tổn thương đang hoạt động: Nếu một trong hai người đang có nốt sùi hoặc tổn thương hở, hãy “chay tịnh” một thời gian. Việc cọ xát lúc này chỉ làm tổn thương lan rộng và tăng lượng virus lây truyền.

– Dùng bao cao su nếu tiếp tục quan hệ: Nếu vẫn muốn gần gũi, hãy chắc chắn rằng bao cao su luôn được sử dụng từ đầu đến cuối hiệp. Dù không che được hết nhưng có còn hơn không.

Trong vài tuần đến vài tháng tiếp theo

– Theo dõi mụn cóc, vết sùi, ngứa, chảy máu bất thường: Hãy để ý cơ thể mình hơn khi tắm. Kiểm tra kỹ vùng kín, bẹn, hậu môn xem có gì bất thường không. Phụ nữ nên chú ý xem có bị ra máu vô cớ sau khi quan hệ không.

– Không tự bôi thuốc trị sùi mào gà hoặc mụn cóc vùng kín: Nhiều ông khôn lỏi, thấy mọc vài nốt là ra tiệm thuốc mua mấy loại axit trị mụn cóc ở tay chân về bôi vào vùng kín. Da vùng kín cực kỳ nhạy cảm, bôi bậy bạ là loét, hoại tử như chơi.

– Đặt lịch khám nếu có triệu chứng: Nếu thấy có nốt lạ thì đừng lên mạng tra hình rồi tự dọa mình mà hãy đến ngay bệnh viện Da liễu hoặc Sản phụ khoa để bác sĩ thăm khám. Đối với nữ thì có thể đi tầm soát cổ tử cung, xét nghiệm HPV và chủ động thăm khám phụ khoa khi thấy dấu hiệu bất thường. Đối với nam cũng nên đi xét nghiệm HPV và khám nam khoa khi có dấu hiệu bất thường.

Người bị nhiễm HPV có nên quan hệ tình dục không?

Khi cầm trên tay kết quả nhiễm HPV, nhiều người sẽ nghĩ rằng từ nay phải “tuyệt dục”, đóng cửa phòng ngủ và chấp nhận cuộc sống “chay tịnh” để bảo vệ người mình yêu. Tình dục là dòng chảy tự nhiên của hạnh phúc và bạn không việc gì phải biến cuộc yêu thành một phòng cách ly ế ngột ngạt chỉ vì một con virus vốn dĩ đã quá quen mặt với nhân loại. Bạn có thể tận hưởng đời sống tình dục chỉ cần tuân thủ những nguyên tắc sau:

– Cần trao đổi trung thực với bạn tình: Nếu là mối quan hệ mới, hãy thẳng thắn rằng “Em/Anh có kết quả dương tính với HPV tuýp này, chúng mình cần dùng biện pháp bảo vệ nhé”. Một người yêu bạn thật lòng sẽ trân trọng sự trung thực này hơn là sự giấu giếm.

– Dùng biện pháp bảo vệ: Bao cao su và màng chắn miệng (dental dam) nên là vật bất ly thân trong các cuộc yêu.

Ngoài ra, bạn cũng cần tạm ngưng quan hệ tình dục nếu như đang trong những trường hợp sau để bảo vệ sức khỏe của cả hai:

– Đang có mụn cóc sinh dục chưa điều trị: Lúc này nốt sùi dễ vỡ, chảy máu và lây lan cực mạnh.

– Có tổn thương chảy máu, đau, viêm loét: Quan hệ sẽ làm tổn thương nặng hơn và dễ nhiễm trùng.

– Đang trong giai đoạn điều trị tổn thương: Sau khi đốt điện, đốt laser sùi mào gà hoặc làm thủ thuật khoét chóp cổ tử cung (LEEP), vùng kín cần thời gian lành lặn, thường từ 2-4 tuần.

– Bác sĩ khuyên kiêng quan hệ: Hãy tuyệt đối nghe lời bác sĩ, đừng “vượt rào” kẻo tiền mất tật mang.

Cách phòng tránh nguy cơ lây HPV khi quan hệ

Chúng ta không thể sống trong sợ hãi và kiêng khem mãi được. Thay vì trốn tránh, hãy học cách giảm thiểu rủi ro xuống mức thấp nhất có thể bằng những hành động thực tế sau:

– Dùng bao cao su đúng cách: Đúng cách ở đây có nghĩa là gì? Là đeo ngay từ khi “cậu nhỏ” bắt đầu cương cứng và chuẩn bị có những va chạm thể xác đầu tiên, chứ không phải đợi đến lúc gần xuất tinh mới lật đật lôi bao ra đeo. Chọn đúng size bao để tránh bị tuột hoặc rách trong quá trình ma sát.

– Tránh quan hệ khi có tổn thương hoặc mụn cóc đang hoạt động: Hãy kiên nhẫn đợi cho đến khi các nốt sùi được điều trị triệt để, da lành lặn hoàn toàn và được bác sĩ bật đèn xanh thì hãy mở tiệc ăn mừng sau.

– Tiêm vắc xin HPV: Đây là vũ khí tối tân nhất hiện nay. Các loại vắc xin như Gardasil 9 bảo vệ bạn khỏi 9 tuýp HPV phổ biến và nguy hiểm nhất là 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58. Cả nam và nữ từ 9 đến 45 tuổi đều nên tiêm càng sớm càng tốt.

– Sàng lọc cổ tử cung định kỳ: Đối với chị em, đây là việc phải ghi vào lịch nhắc nhở hàng năm hoặc 3 năm một lần. Đừng tiếc vài trăm nghìn hay một buổi sáng đi khám để đổi lấy sự an tâm cả đời.

– Giảm số lượng bạn tình hoặc quan hệ chung thủy có trao đổi nguy cơ: Một mối quan hệ một vợ một chồng, hoặc mối quan hệ mà cả hai đều chung thủy và biết rõ tình trạng sức khỏe của nhau là môi trường an toàn nhất để hạn chế HPV.

– Không hút thuốc và chăm sóc hệ miễn dịch: Hãy tập thể dục, ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc. Khi hệ miễn dịch của bạn “lên cơ”, nó sẽ tự động dọn dẹp các tế bào nhiễm HPV một cách âm thầm mà bạn không cần tốn một viên thuốc nào.

– Điều trị mụn cóc và tổn thương theo chỉ định: Nếu chẳng may bị mọc sùi, hãy tuân thủ liệu trình của bác sĩ, bôi thuốc chuyên dụng, áp lạnh, đốt laser. Đừng bỏ dở giữa chừng khi thấy nốt sùi vừa lặn, vì virus dưới da vẫn có thể còn sót lại.

– Không tự dùng thuốc bôi vùng kín: Tuyệt đối nói không với các bài thuốc lá dân gian truyền miệng, thuốc nam thuốc bắc không rõ nguồn gốc đắp vào vùng kín. Bạn có thể bị bỏng hóa chất và nhiễm trùng nặng hơn đấy.

Hy vọng bài viết của Shopkiss đã mang đến cho bạn một cái nhìn thấu đáo, bớt đi phần nào những nỗi sợ vô hình khi đối diện với câu chuyện quan hệ với người nhiễm HPV. Hãy nhớ rằng, trong thời đại y học tiến bộ như hiện nay, việc chủ động trang bị kiến thức, lắng nghe cơ thể và không ngần ngại gõ cửa phòng khám chính là chiếc chìa khóa vạn năng giúp bạn bảo vệ bản thân lẫn người mình yêu thương một cách trọn vẹn nhất.