Trong thời đại công nghệ phát triển, chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh, con người có thể ghi lại và chia sẻ mọi khoảnh khắc riêng tư, nhưng cũng chính vì thế mà ranh giới giữa tò mò và xâm phạm ngày càng mong manh. Một trong những biểu hiện của sự lệch lạc về hành vi tình dục thường bị hiểu sai, thậm chí bị giấu kín, chính là thị dâm. Vậy thị dâm là gì và tại sao hành vi này lại được các chuyên gia tâm lý học và pháp luật đặc biệt quan tâm? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết sau đây nhé!

Thị dâm là gì? Thị dâm là một hành vi được xếp vào nhóm rối loạn lệch lạc tình dục. Hành vi này trong tiếng Anh được gọi là “Voyeurism”, mô tả xu hướng đạt khoái cảm tình dục thông qua việc lén nhìn người khác trong những tình huống riêng tư và nhạy cảm chẳng hạn như thay đồ, tắm hoặc quan hệ tình dục mà không được sự đồng ý của họ.

Thị dâm là gì?

Trong đời sống hiện đại, khi thông tin và hình ảnh riêng tư có thể dễ dàng bị ghi lại hoặc phát tán, các hành vi xâm phạm đời tư ngày càng trở nên phổ biến và đáng báo động. Một trong những hành vi đó chính là thị dâm, một hiện tượng tưởng chừng chỉ xuất hiện trong phim ảnh, nhưng thực tế lại tồn tại âm thầm giữa đời thường.

Vậy thị dâm là gì? Từ góc độ ngôn ngữ, “thị” có nghĩa là nhìn, còn “dâm” mang nghĩa liên quan đến tình dục hoặc dục vọng. Khi kết hợp lại, “thị dâm” mô tả hành vi đạt được khoái cảm tình dục thông qua việc nhìn trộm người khác trong tình huống riêng tư như thay đồ, tắm,…mà họ không hề hay biết. Trong tiếng Anh, hành vi này được gọi là “Voyeurism”, bắt nguồn từ từ gốc tiếng Pháp “voyeur”, nghĩa là “người thích nhìn trộm”.

Theo “Cẩm nang chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần của Hiệp hội Tâm thần học Hoa Kỳ – APA” gọi tắt là DSM-5, thị dâm được xếp vào nhóm rối loạn lệch lạc tình dục (Paraphilic Disorders). Một người được chẩn đoán mắc rối loạn thị dâm khi họ liên tục có những tưởng tượng, thôi thúc hoặc hành vi thực tế liên quan đến việc quan sát người khác đang khỏa thân, thay đồ hoặc có hành vi tình dục mà không được sự cho phép.

Phân loại các dạng thị dâm

Các chuyên gia tâm lý học cũng chia hành vi này thành hai dạng chính dựa trên mức độ chủ động của người thực hiện, đó là:

-Thị dâm thụ động: Đây là dạng nhẹ hơn, thường xuất hiện ở người chỉ có xu hướng hoặc tưởng tượng về việc nhìn trộm, nhưng chưa từng thực hiện hành vi trong đời thực. Ở nhóm này, người bệnh có thể thường xuyên nghĩ đến hình ảnh người khác trong tình huống nhạy cảm hoặc xem phim, ảnh khiêu dâm có yếu tố “nhìn trộm” để kích thích bản thân.

-Thị dâm chủ động: Ở dạng này, người bệnh sẽ thực hiện hành vi nhìn lén, chụp hình hoặc quay clip người khác mà không được phép. Họ có thể đặt camera giấu kín, nhìn trộm qua khe cửa, lỗ thông gió hoặc dùng thiết bị điện tử để quay lén trong nhà vệ sinh, khách sạn, phòng thay đồ…Người mắc thị dâm chủ động thường cảm thấy hứng thú cực độ khi thực hiện hành vi lén nhìn và chỉ đạt được khoái cảm khi nạn nhân không biết mình đang bị quan sát.

Nguyên nhân nào dẫn đến rối loạn thị dâm?

Theo các chuyên gia tâm lý cho biết, hiện nay vẫn chưa có nguyên nhân cụ thể nào được xác định chắc chắn gây ra rối loạn thị dâm. Tuy nhiên, các chuyên gia tâm lý cho rằng tình trạng này có thể xuất phát từ sự kết hợp của nhiều yếu tố tâm lý, sinh học và môi trường sống. Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến có thể dẫn đến hành vi rối loạn thị dâm:

-Sự tò mò quá mức: Nhiều người ban đầu chỉ tò mò về cơ thể hoặc phản ứng của người khác khi bị nhìn lén. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát, sự tò mò này có thể phát triển thành kích thích tình dục lệch lạc, khiến họ có xu hướng nhìn lén người khác.

-Lạm dụng chất kích thích: Việc sử dụng rượu, ma túy hay các chất kích thích thần kinh có thể làm giảm khả năng kiểm soát hành vi, từ đó khiến người dùng dễ có hành động bốc đồng, bao gồm cả hành vi thị dâm.

-Từng là nạn nhân của lạm dụng tình dục: Một số người mắc rối loạn thị dâm từng trải qua sang chấn tâm lý do bị lạm dụng hoặc chứng kiến hành vi tình dục không lành mạnh trong quá khứ. Trải nghiệm này có thể để lại “vết thương” trong tiềm thức, khiến họ hình thành hành vi lệch chuẩn trong tương lai.

-Rối loạn nội tiết tố: Khi hormone sinh dục như testosterone tăng cao bất thường, ham muốn tình dục có thể bị kích thích quá mức, dẫn đến việc tìm kiếm khoái cảm bằng những cách không bình thường, trong đó có hành vi thị dâm.

Dấu hiệu nhận biết rối loạn thị dâm

Rối loạn thị dâm thường không dễ phát hiện ngay từ đầu, bởi nhiều người mắc chứng này vẫn sinh hoạt và làm việc bình thường trong xã hội. Tuy nhiên, theo các chuyên gia tâm lý, có một số dấu hiệu nhận biết rối loạn thị dâm rõ ràng nếu quan sát kỹ hành vi và cảm xúc của người mắc, ví dụ như:

-Thường xuyên cảm thấy hưng phấn khi nhìn lén người khác: Người bị rối loạn thị dâm thường chỉ cảm thấy thỏa mãn tình dục khi được nhìn trộm người khác đang thay đồ, tắm rửa hoặc quan hệ.

-Mất kiểm soát hành vi quan sát: Dù biết việc nhìn trộm là sai trái và có thể vi phạm pháp luật, người mắc chứng rối loạn thị dâm vẫn không thể cưỡng lại ham muốn này. Một số người thậm chí sẵn sàng lên kế hoạch, lựa chọn địa điểm hoặc dùng thiết bị như camera ẩn để thỏa mãn hành vi của mình.

-Cảm thấy tội lỗi, xấu hổ nhưng vẫn tái phạm: Sau mỗi lần thực hiện hành vi, họ thường cảm thấy dằn vặt hoặc sợ bị phát hiện. Tuy nhiên, cảm giác kích thích mạnh mẽ khiến họ nhanh chóng quay lại hành vi cũ, tạo nên vòng lặp lệ thuộc khó thoát ra.

-Ảnh hưởng đến công việc và các mối quan hệ xã hội: Khi ham muốn nhìn trộm chiếm phần lớn suy nghĩ, người bệnh có thể mất tập trung, giảm hiệu suất làm việc và gặp rắc rối trong các mối quan hệ.

-Có xu hướng tiến triển nặng hơn theo thời gian: Ban đầu, người mắc chỉ dừng ở việc tưởng tượng hoặc xem hình ảnh khiêu dâm. Nhưng nếu không được điều trị, họ có thể chuyển sang hành vi chủ động, mạo hiểm hơn như theo dõi hoặc xâm nhập không gian riêng tư của người khác.

Cách điều trị rối loạn thị dâm như thế nào?

Trong xã hội hiện nay, nhiều người vẫn xem rối loạn thị dâm chỉ là “thú vui lén lút” hay hành vi mang tính hiếu kỳ nhất thời. Tuy nhiên, trên thực tế, đây là một rối loạn tâm lý tình dục nghiêm trọng có thể gây ra nhiều hậu quả nặng nề, không chỉ cho chính người mắc mà còn cho cả những người xung quanh. Việc xem nhẹ hoặc không điều trị sớm có thể khiến tình trạng này ngày càng tiến triển phức tạp và khó kiểm soát hơn. Vậy cách điều trị thị dâm như thế nào?

Điều trị bằng liệu pháp tâm lý

Trong nhiều năm qua, các chuyên gia tâm lý học và y khoa đều thống nhất rằng, thị dâm là một dạng rối loạn tâm lý tình dục có thể điều trị được nếu người bệnh chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ sớm. Việc điều trị không chỉ nhằm kiểm soát hành vi lệch chuẩn, mà còn giúp người mắc lấy lại sự cân bằng tâm lý, học cách xây dựng mối quan hệ tình cảm lành mạnh và giảm nguy cơ tái phát.

Trong đó, trị liệu tâm lý bằng liệu pháp nhận thức – hành vi (Cognitive Behavioral Therapy – CBT) được xem là phương pháp phổ biến và hiệu quả nhất hiện nay. CBT giúp người bệnh nhận diện rõ những suy nghĩ sai lệch, cảm xúc bị bóp méo và hành vi không phù hợp của bản thân. Thông qua các buổi trị liệu, họ sẽ được hướng dẫn thay thế những tư duy lệch chuẩn bằng cách suy nghĩ lành mạnh hơn, đồng thời học cách kiểm soát hành vi nhìn trộm.

Điều trị bằng thuốc

Ngoài liệu pháp tâm lý, trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc để hỗ trợ kiểm soát hành vi thị dâm. Đặc biệt khi người bệnh có xung động tình dục mạnh, khó tự kiềm chế hoặc kèm theo các rối loạn tâm lý khác như lo âu, trầm cảm. ví dụ như:

-Nhóm thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRIs), chẳng hạn như fluoxetine hoặc escitalopram. Những loại thuốc này giúp ổn định tâm trạng, giảm ám ảnh cưỡng chế và điều chỉnh hành vi bốc đồng, vốn là nguyên nhân thường gặp ở người mắc rối loạn thị dâm.

-Ngoài ra, trong trường hợp nghiêm trọng hơn, bác sĩ có thể sử dụng thuốc điều hòa nội tiết tố testosterone, như goserelin hoặc leuprolide acetate. Các thuốc này có tác dụng giảm ham muốn tình dục tạm thời, giúp người bệnh dễ dàng kiểm soát xung động và tập trung vào trị liệu tâm lý hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, việc dùng thuốc phải được kê đơn và theo dõi chặt chẽ bởi bác sĩ chuyên khoa tâm thần hoặc nội tiết, vì chúng có thể gây tác dụng phụ nếu sử dụng sai liều hoặc ngừng đột ngột. Do đó, điều trị bằng thuốc chỉ nên được xem là biện pháp hỗ trợ, kết hợp song song với liệu pháp tâm lý để đạt kết quả an toàn nhất cho người bệnh.

Hy vọng rằng với những thông tin mà Shopkiss chia sẻ đã giúp các bạn hiểu rõ hơn về rối loạn thị dâm là gì. Đây không chỉ đơn thuần là một hành vi tình dục lệch chuẩn mà còn là một dạng rối loạn tâm lý cần được hiểu đúng và can thiệp sớm. Với sự hỗ trợ đúng cách từ chuyên gia tâm lý, bác sĩ, gia đình và cộng đồng, người mắc hoàn toàn có thể kiểm soát hành vi, tái hòa nhập cuộc sống và xây dựng các mối quan hệ lành mạnh hơn.