Chọn giải pháp tránh thai giống như chọn một người bạn đồng hành, hiệu quả thôi chưa đủ, mà còn phải vừa vặn và dễ chịu với cơ thể. Giữa hàng loạt lựa chọn hiện nay, phương pháp đặt vòng vẫn luôn giữ vị trí hàng đầu nhờ tính tiện lợi và khả năng bảo vệ lâu dài. Nhưng rốt cuộc vòng tránh thai là gì, cơ chế hoạt động ra sao và liệu đây có phải là mảnh ghép hoàn hảo cho sức khỏe sinh sản của bạn? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết ngay trong bài viết dưới đây nhé.

Vòng tránh thai là gì?

Khi tìm hiểu về các biện pháp tránh thai, hầu hết chị em đều từng nghe qua về đặt vòng, nhưng không phải ai cũng thực sự hiểu rõ vòng tránh thai là gì. Thực chất, vòng tránh thai (IUD) là một thiết bị nhỏ gọn có hình chữ T được bác sĩ đưa vào tử cung của phụ nữ để ngăn ngừa mang thai ngoài ý muốn với hiệu quả lâu dài. Trên thị trường hiện nay có hai dòng chính là vòng đồng và vòng nội tiết, mỗi loại lại sở hữu những ưu và nhược điểm riêng phù hợp với từng cơ địa.

Chị em khi đến các phòng khám phụ khoa thường đứng trước hai lựa chọn phổ biến là vòng tránh thai chứa đồng và vòng tránh thai nội tiết. Để biết loại nào hợp với lối sống và cơ địa của mình, chúng ta cần nhìn rõ bản chất của từng loại như sau:

Vòng tránh thai chứa đồng

Vòng tránh thai chứa đồng là loại hoàn toàn không chứa hormone. Cấu tạo gồm một khung nhựa hình chữ T có quấn sợi đồng mỏng xung quanh thân hoặc hai nhánh. Thời gian hoạt động phụ thuộc vào từng sản phẩm cụ thể. Một số loại vòng đồng hiện nay có thể mang lại hiệu quả bảo vệ liên tục từ 10 đến 12 năm.

– Ưu điểm chính: Không ảnh hưởng tới hệ nội tiết tự nhiên của cơ thể. Hiệu quả tránh thai cao và có tác dụng ngay lập tức sau khi đặt. Đồng thời, có thể sử dụng như một biện pháp tránh thai khẩn cấp nếu được đặt trong vòng 5 ngày sau khi quan hệ không an toàn.

– Hạn chế: Trong vài tháng đầu, chị em có thể gặp tình trạng hành kinh ra nhiều máu hơn hoặc đau bụng kinh râm râm hơn so với bình thường.

Vòng tránh thai nội tiết

Vòng nội tiết giải phóng một lượng nhỏ hormone progestin mang tên Levonorgestrel vào tử cung mỗi ngày, đây là loại progestin chuẩn y khoa. Thời gian sử dụng tùy thuộc vào nhãn hiệu và hàm lượng hormone, vòng nội tiết có thời hạn sử dụng từ 3 đến 8 năm.

– Ưu điểm: Giúp giảm đáng kể lượng máu kinh, thời gian hành kinh ngắn lại và cải thiện rõ rệt tình trạng đau bụng kinh dữ dội.

– Hạn chế: Có thể gây ra tình trạng ra máu rải rác hoặc thay đổi chu kỳ kinh nguyệt trong vài tháng đầu tiên, cùng một số tác dụng phụ nội tiết nhẹ.

Vòng tránh thai hoạt động như thế nào?

Không ít người nghĩ rằng đặt vòng là ngăn không cho trứng đã thụ tinh làm tổ, nhưng thực tế y khoa hoàn toàn khác. Vòng tránh thai hoạt động chủ yếu bằng cách ngăn chặn sự gặp gỡ giữa tinh trùng và trứng ngay từ đầu. Nói cách khác, nó cản trở quá trình thụ tinh diễn ra chứ không phải là biện pháp hủy thai hay ngăn trứng đã thụ tinh làm tổ. Hiểu đúng về cơ chế tránh thai sẽ giúp bạn trút bỏ được những lo âu vô căn cứ.

Cơ chế hoạt động chung thì là vậy, tuy nhiên mỗi loại vòng cũng sẽ có cơ chế hoạt động riêng khác nhau đôi chút, ví dụ như:

Đối với vòng tránh thai đồng

Đồng giải phóng các ion Cu2+ vào môi trường tử cung và vòi trứng. Môi trường này gây độc cho tinh trùng, làm giảm đáng kể khả năng di chuyển, sức sống và chức năng của tinh trùng. Chính phản ứng viêm lành tính tại chỗ do ion đồng tạo ra đã đủ sức vô hiệu hóa tinh trùng trước khi chúng kịp tiếp cận trứng, do đó thiết bị không cần tới bất kỳ loại hormone nào.

Đối với vòng tránh thai nội tiết

Hormone Levonorgestrel trong vòng tránh thai nội tiết liên tục làm cho chất nhầy ở cổ tử cung trở nên dày và đặc quánh. Chất nhầy đặc đóng vai trò như một bức tường rào kiên cố, ngăn không cho tinh trùng bơi qua cổ tử cung để vào lòng tử cung. Ngoài ra, lượng progestin tại chỗ cũng giữ cho lớp niêm mạc tử cung luôn mỏng, để dù cho có thụ thai thì hợp tử cũng không thể làm tổ. Niêm mạc tử cung mỏng cũng làm giảm lượng máu kinh mỗi tháng.

Ai có thể đặt vòng tránh thai và trường hợp nào nên cân nhắc?

Dù được đánh giá là một trong những giải pháp kế hoạch hóa gia đình tối ưu nhất hiện nay, vòng tránh thai không phải là đáp án dành cho tất cả mọi người. Để đảm bảo hiệu quả ngừa thai và sự an toàn cho sức khỏe sinh sản, việc phân loại rõ nhóm đối tượng phù hợp cũng như các trường hợp chống chỉ định là bước vô cùng quan trọng.

Những trường hợp hoàn toàn có thể sử dụng vòng tránh thai

Nhiều người thường mặc định đặt vòng chỉ dành cho phụ nữ đã lập gia đình và sinh đủ con. Tuy nhiên, các khuyến cáo y khoa hiện đại đã cởi bỏ rào cản này:

– Phụ nữ chưa từng sinh con hoặc người trẻ tuổi: Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) khẳng định IUD an toàn cho cả phụ nữ chưa từng sinh con. Quan niệm “chưa sinh thì cấm đặt vòng” hiện đã hoàn toàn lỗi thời. Với các dòng vòng hiện đại kích thước nhỏ gọn, bác sĩ có thể đánh giá chỉ số y khoa để chỉ định phù hợp mà không lo ảnh hưởng đến khả năng sinh sản tương lai.

– Phụ nữ đang cho con bú: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận cả vòng đồng lẫn vòng nội tiết hoàn toàn không ảnh hưởng đến chất lượng hay số lượng sữa mẹ, an toàn tuyệt đối cho mẹ bỉm sữa.

– Phụ nữ sau sinh: Không có một quy tắc cứng nhắc nào bắt buộc chị em phải chờ đủ 6 tuần sau sinh. Tùy thuộc vào sự hồi phục của tử cung, bác sĩ có thể tiến hành đặt vòng ngay sau khi sinh trong vòng 48 giờ hoặc vào kỳ tái khám hậu sản.

Những trường hợp không nên hoặc chưa nên đặt vòng

Việc thăm khám trước khi thực hiện thủ thuật là bắt buộc để phát hiện các chống chỉ định. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chống chỉ định của vòng đồng và vòng nội tiết không hoàn toàn giống nhau, do đó không thể gộp chung thành một lệnh “cấm” mơ hồ. Cụ thể như sau:

– Đang mang thai hoặc nghi ngờ có thai: Đây là chống chỉ định tuyệt đối cho tất cả các loại vòng tránh thai. Bác sĩ luôn phải kiểm tra và loại trừ hoàn toàn khả năng mang thai trước khi tiến hành thủ thuật.

– Đang bị viêm nhiễm vùng chậu hoặc mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI): Nếu đang trong đợt viêm vùng chậu hoặc mắc STI chưa điều trị dứt điểm, việc đặt vòng có thể vô tình đẩy vi khuẩn từ cổ tử cung ngược lên lòng tử cung. Chị em cần ưu tiên điều trị khỏi hẳn tình trạng nhiễm trùng trước.

– Xuất huyết âm đạo bất thường chưa rõ nguyên nhân: Những hiện tượng chảy máu không rõ lý do có thể che lấp các bệnh lý phụ khoa tiềm ẩn. Bác sĩ cần chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây xuất huyết trước khi quyết định có đặt vòng được hay không.

– Bất thường về cấu trúc tử cung: Những trường hợp có u xơ tử cung kích thước lớn, dị dạng tử cung bẩm sinh hoặc lòng tử cung bị biến dạng sẽ khiến việc đặt vòng gặp khó khăn, dễ làm lệch hoặc tuột vòng ra ngoài. Với trường hợp này, bác sĩ sẽ tư vấn biện pháp ngừa thai khác phù hợp hơn.

– Có các bệnh lý nền đặc thù: Mỗi loại vòng lại có lưu ý riêng. Chẳng hạn, người có tiền sử ung thư vú thường được khuyên tránh dùng vòng nội tiết. Ngược lại, người bị dị ứng với kim loại đồng hoặc mắc bệnh Wilson (rối loạn chuyển hóa đồng) sẽ không phù hợp để đặt vòng đồng.

Thay vì tự kết luận bản thân có thể đặt vòng hay không, cách tốt nhất là chị em nên đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ khám phụ khoa, siêu âm tử cung và tư vấn giải pháp cụ thể an toàn nhất cho từng cá nhân.

Quy trình đặt vòng tránh thai diễn ra như thế nào?

Thủ thuật đặt vòng tránh thai thực chất diễn ra rất nhẹ nhàng và nhanh chóng. Chị em không cần phải quá lắng lo hay tưởng tượng ra những quy trình phức tạp. Dưới đây là bức tranh toàn cảnh giúp bạn hoàn toàn chủ động tâm lý trước khi bước vào phòng khám:

Trước khi đặt vòng

Trước khi bắt đầu, bác sĩ sẽ thực hiện một số bước thăm khám cần thiết để đảm bảo cơ thể bạn đã sẵn sàng:

– Trao đổi tiền sử sức khỏe: Bác sĩ hỏi về chu kỳ kinh nguyệt, thói quen sinh hoạt cũng như các biện pháp ngừa thai bạn từng áp dụng.

– Xác nhận không mang thai: Loại trừ hoàn toàn khả năng có thai ở thời điểm thực hiện thủ thuật.

– Sàng lọc viêm nhiễm: Kiểm tra khung chậu và đánh giá nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) nếu cần, đảm bảo tử cung hoàn toàn “sạch” trước khi đặt.

Quá trình đặt vòng

Quy trình đưa vòng vào tử cung thường chỉ diễn ra trong vỏn vẹn khoảng 3 đến 5 phút dưới thao tác nhẹ nhàng của bác sĩ chuyên khoa theo từng bước sau:

– Bác sĩ sử dụng mỏ vịt để mở nhẹ âm đạo và làm sạch vùng cổ tử cung.

– Sau đó, một ống đưa chuyên dụng rất mỏng nhẹ chứa chiếc vòng đã được gập gọn sẽ được lướt qua cổ tử cung để tiến vào lòng tử cung.

– Khi đã đến đúng vị trí, bác sĩ sẽ giải phóng vòng ra khỏi ống, vòng tự mở về hình chữ T ban đầu rồi rút ống ra ngoài, để lại hai sợi dây mảnh rủ xuống âm đạo.

– Nhiều người lo sợ đặt vòng sẽ bị đau, nhưng cảm giác thực tế phụ thuộc vào ngưỡng chịu đau của mỗi người. Hầu hết chị em mô tả cảm giác giống như bị chuột rút nhẹ hoặc đau bụng kinh trong vài phút. Không nên quá hoang mang vì bác sĩ có thể hỗ trợ giảm đau nếu cần.

Sau khi đặt vòng

– Triệu chứng ngắn hạn: Cảm giác co thắt nhẹ hoặc ra chút máu rải rác có thể xuất hiện trong 1–2 ngày đầu.

– Thời điểm có tác dụng: Vòng đồng phát huy tác dụng ngừa thai ngay lập tức. Với vòng nội tiết, tùy thuộc vào thời điểm đặt trong chu kỳ, bạn có thể cần dùng thêm biện pháp hỗ trợ như bao cao su trong 7 ngày đầu.

Tác dụng phụ và những rủi ro cần biết khi đặt vòng tránh thai

Cũng giống như bất kỳ phương pháp can thiệp y khoa nào, việc đặt vòng tránh thai luôn đi kèm với những phản ứng tự nhiên của cơ thể cũng như một số rủi ro nhất định. Việc hiểu rõ những gì sắp diễn ra sẽ giúp chị em chủ động đón nhận, tránh tâm lý hoang mang không đáng có.

Những tác dụng phụ thường gặp trong giai đoạn đầu

Trong khoảng 3 đến 6 tháng đầu tiên, tử cung cần thời gian để làm quen với sự xuất hiện của “vật thể lạ”. Tùy thuộc vào loại vòng bạn chọn, biểu hiện thích nghi của cơ thể sẽ có sự khác biệt rõ rệt:

Phản ứng thường gặp đối với vòng đồng

– Kinh nguyệt ra nhiều hơn: Lượng máu kinh có thể tăng lên đáng kể so với trước khi đặt.

– Đau bụng kinh gia tăng: Các cơn co thắt tử cung trong những ngày đèn đỏ có thể rõ rệt và kéo dài hơn. Hiện tượng này thường giảm dần khi tử cung đã hoàn toàn thích nghi.

Phản ứng thường gặp đối với vòng nội tiết

– Rối loạn chu kỳ và ra máu rải rác: Hiện tượng rỉ một ít máu giữa chu kỳ rất phổ biến trong vài tháng đầu.

– Kinh nguyệt nhẹ dần hoặc vô kinh: Về lâu dài, hormone progestin khiến lớp niêm mạc tử cung mỏng đi, giúp lượng máu kinh giảm hẳn, thời gian hành kinh ngắn lại hoặc thậm chí tạm thời không có kinh nguyệt. Theo WHO và ACOG, đây là phản ứng an toàn và lành tính đối với sức khỏe.

Những rủi ro hiếm gặp khi đặt vòng

Bên cạnh các tác dụng phụ lành tính kể trên, IUD vẫn tồn tại một số biến cố y khoa. Dù tỷ lệ xảy ra cực kỳ thấp, chị em vẫn nên nắm rõ để kịp thời xử lý:

– Vòng bị lệch hoặc tuột ra ngoài: Tử cung có thể xuất hiện các cơn co bóp mạnh vô thức và đẩy vòng lệch khỏi vị trí ban đầu hoặc rơi ra ngoài âm đạo. Khi vòng không còn nằm đúng vị trí trong lòng tử cung, hiệu quả ngừa thai sẽ ngay lập tức bị mất đi.

– Thủng tử cung khi thực hiện thủ thuật: Đây là biến cố vô cùng hiếm gặp thống kê y khoa ghi nhận chỉ khoảng 1 trên 1.000 ca, xảy ra khi dụng cụ đặt vô tình làm tổn thương hoặc đâm xuyên qua thành tử cung. Mức độ an toàn của thao tác này phụ thuộc rất lớn vào kinh nghiệm và tay nghề của bác sĩ chuyên khoa.

– Nhiễm trùng vùng chậu: Bản thân chiếc vòng tránh thai không tự sinh ra vi khuẩn hay gây viêm nhiễm phụ khoa kéo dài. Nguy cơ nhiễm trùng vùng chậu chỉ tăng nhẹ trong khoảng 20 ngày đầu sau thủ thuật, chủ yếu do vi khuẩn có sẵn ở vùng cổ tử cung bị đưa ngược vào trong nếu quy trình sát khuẩn chưa tối ưu hoặc đang có nhiễm trùng đường sinh dục chưa được điều trị dứt điểm.

Những dấu hiệu cần đi khám sau đặt vòng

Hãy đến gặp bác sĩ ngay nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào dưới đây:

– Đau nhiều hoặc đau tăng: Cơn đau bụng dưới dữ dội, không giảm dù đã dùng thuốc giảm đau.

– Chảy máu bất thường đáng kể: Ra máu quá nhiều, phải thay băng liên tục mỗi giờ.

– Sốt hoặc triệu chứng nghi nhiễm trùng: Sốt, rét run, dịch âm đạo có mùi hôi khó chịu.

– Không còn cảm nhận được dây hoặc nghi vòng tuột: Dây vòng dài hơn bất thường, ngắn đi đột ngột, không thấy dây hoặc sờ thấy phần nhựa cứng của vòng.

– Trễ kinh hoặc nghi có thai: Trễ kinh kéo dài kèm theo các dấu hiệu như thử thai lên hai vạch.

Hy vọng những thông tin mà Shopkiss chia sẻ đã giúp bạn có cái nhìn toàn diện và đúng đắn nhất về vòng tránh thai là gì. Việc chủ động tìm hiểu cơ chế, ưu nhược điểm cũng như các lưu ý sẽ giúp bạn tự tin hơn trong hành trình chăm sóc sức khỏe sinh sản của chính mình. Nếu bạn vẫn còn những băn khoăn hay muốn biết cơ địa của mình phù hợp với loại IUD nào, đừng ngần ngại tìm đến các bác sĩ chuyên khoa phụ sản để nhận được lời khuyên chính xác nhất nhé!